Założenie Fundacji i historia jej powstania

25 czerwca 1999 po wieloletnich debatach niemiecki Bundestag przyjął większością głosów ponadpartyjną uchwałę o powstaniu Pomnika Pomordowanych Żydów Europy. Do realizacji uchwały, którą obejmowało zaprojektowanie i wybudowanie Pomnika Pomordowanych Żydów Europy utworzono 4 kwietnia 2000 Fundację na rzecz Pomnika Pomordowanych Żydów Europy podlegającą bezpośrednio Rządowi Federalnemu Niemiec, jako instytucję prawa publicznego.

Od kwietnia 2003 do maja 2005 Fundacja pełniła funkcję inwestora budowlanego, obecnie jest odpowiedzialna za funkcjonowanie pomnika jako miejsca pamięci, edukacji i spotkań. Zgodnie z Ustawą o Fundacji jest ona także zobowiązana „przyczyniać się do zachowania pamięci o wszystkich ofiarach nazizmu, a także oddania im czci w godny sposób” oraz do informowania o „autentycznych miejscach pamięci”. Ponadto Fundacja sprawuje opiekę nad Pomnikiem Homoseksualistów Prześladowanych w Czasach Nazizmu oraz Pomnikiem Sinti i Romów Pomordowanych w Czasach Nazizmu.

Dyskusja wokół powstania pomnika

Przyjęcie uchwały przez Bundestag poprzedziła wieloletnia dyskusja dotycząca powstania pomnika. W 1988 obywatele skupieni wokół publicystki Lei Rosh podjęli inicjatywę jego budowy, tak powstał Społeczny Komitet Wspierania Pomnika Pomordowanych Żydów Europy, któremu w kolejnych latach udało się pozyskać sporą część opinii publicznej dla idei wybudowania „dostrzegalnego Pomnika Pomordowanych Żydów Europy”. Wiele jednak zmieniło się w Niemczech od czasu rozpoczęcia dyskusji. Zjednoczenie Niemiec oraz przeniesienie siedziby parlamentu i rządu do starej a zarazem nowej stolicy sprawiło, że dyskusja wokół powstania pomnika stała się przyczynkiem do debaty o historycznej samoświadomości Niemców u schyłku XX wieku. Procesowi porozumienia wewnątrzniemieckiego towarzyszyła ostra krytyka i sprzeczne uczucia, a na temat pomnika toczono wiele zagorzałych dyskusji.

Istotną rolę pomnika pokazała już debata wokół jego projektu. Dyskusje i spory nadal towarzyszą pomnikowi i Centrum Informacji.